بیش از ۲۳هزار پرواز جهانی در ایام جنگ تحمیلی علیه ایران لغو شده است/ زیان هوایی میزبانان منطقه‌ای آمریکا

در پی تشدید درگیری نظامی مستقیم آمریکا و اسرائیل با ایران که از اواخر فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس با یکی از شدیدترین بحران‌های تاریخ هوانوردی خود روبه‌رو شده‌اند. حملات متقابل، به‌ویژه پاسخ‌های موشکی و پهپادی ایران به تأسیسات و فرودگاه‌های منطقه، منجر به بسته شدن کامل یا به‌شدت محدود شدن حریم هوایی چندین کشور شده و هاب‌های اصلی ترانزیت جهانی مانند دبی، ابوظبی و دوحه را عملاً فلج کرده است. این وضعیت سبب لغو هزاران پرواز، سرگردانی صدها هزار مسافر و اختلال گسترده در زنجیره تأمین جهانی شده و زیان‌های مالی و استراتژیک سنگینی را بر کشورهای عربی تحمیل کرده است.
تاکنون بیش از ۲۳هزار پرواز در سطح جهانی لغو شده که بخش عمده آن به هفت فرودگاه کلیدی خلیج‌فارس مربوط می‌شود. فرودگاه بین‌المللی دبی به‌عنوان پرترافیک‌ترین مرکز پروازهای بین‌المللی جهان، بیش از ۴هزار پرواز لغو شده در یک هفته را تجربه کرده و فرودگاه‌های ابوظبی، دوحه، شارجه، بحرین و کویت نیز با تعطیلی‌های طولانی‌مدت مواجه بوده‌اند. این اختلال‌ها نه تنها پروازهای مستقیم را متوقف کرده، بلکه مسیرهای طولانی‌مدت اروپا به آسیا را مجبور به دور زدن کامل منطقه کرده و مصرف سوخت را ۲۰ تا ۴۰ درصد افزایش داده است.
زیان‌های اقتصادی مستقیم شامل از دست رفتن درآمد بلیت، هزینه‌های عملیاتی بالا، افزایش قیمت سوخت جت و خسارت به زیرساخت‌های فرودگاهی است. بسیاری از این زیان‌ها زیرپوشش بیمه جنگ قرار نمی‌گیرند و بار آن مستقیماً بر دوش ایرلاین‌ها و دولت‌های حامیشان می‌افتد. علاوه بر این، صنعت گردشگری منطقه که میلیاردها دلار درآمد سالانه دارد، با افت شدید مواجه شده است. برآوردها نشان می‌دهد ورود گردشگران بین‌المللی به خاورمیانه می‌تواند ۱۱ تا ۲۷ درصد کاهش یابد و زیان گردشگری تنها در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به ده‌ها میلیارد دلار برسد. این ضربه به مدل اقتصادی وابسته به ترانزیت هوایی، گردشگری و تجارت، اعتماد جهانی به ایمنی و پایداری این مسیرها را برای ماه‌ها یا حتی سال‌ها تضعیف کرده است.
در شرایط کنونی که برخی فرودگاه‌ها به‌صورت محدود بازگشایی شده‌اند اما محدودیت‌های شدید جریان ترافیک هوایی همچنان ادامه دارد، کارشناسان هشدار می‌دهند اگر درگیری‌ها بیش از چند هفته طول بکشد، زیان صنعت هوانوردی خلیج‌فارس به چندین میلیارد دلار خواهد رسید و بازیابی کامل هاب‌ها هفته‌ها زمان خواهد برد. کشورهای عربی خلیج‌فارس که سال‌ها خود را به‌عنوان پل امن آسمان میان شرق و غرب معرفی کرده بودند، اکنون با واقعیت تلخی مواجه‌اند: در یک درگیری منطقه‌ای گسترده، هاب‌های بزرگشان به آسیب‌پذیرترین نقاط تبدیل می‌شوند. زیان اصلی نه تنها مالی، بلکه استراتژیک است و بازسازی اعتماد جهانی به این مسیرها ممکن است زمان طولانی نیاز داشته باشد.
به‌طور کلی، اگر درگیری کوتاه‌مدت (چند هفته) بماند، زیان مستقیم و غیرمستقیم کشورهای عربی خلیج‌فارس در بخش‌های هوانوردی، گردشگری و زنجیره تأمین مرتبط احتمالاً به ۴۰ تا ۷۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ برسد. در سناریو بدبینانه (ادامه طولانی‌تر درگیری یا اختلال پایدار در حریم هوایی و گردشگری) این رقم می‌تواند به بیش از ۱۰۰میلیارد دلار برسد، با احتساب اثرات ثانویه مانند کاهش سرمایه‌گذاری خارجی، افزایش هزینه‌های دفاعی و آسیب به مدل اقتصادی وابسته به ترانزیت و گردشگری. این زیان‌ها نه تنها مالی، بلکه استراتژیک هستند و می‌تواند سال‌ها طول بکشد تا اعتماد جهانی به ایمنی و پایداری این کشورها بازگردد.